Jongenslectuur, mannendromen – 10
Robert Heinlein, om daar nog even mee door te gaan, is het bekendst van zijn Stranger in a strange land. Een Aardse baby groeit op in een Martiaans nest en keert als (nog steeds menselijke maar goddelijk knap ogende) jongeman terug naar zijn geboorte- planeet. Zijn naiviteit en wereldvreemdheid trekken de aandacht en hij groeit uit van een rariteit tot een bijna messiaans icoon. Uiteindelijk weet hij zijn op Mars ontwikkelde en voor hem vanzelfspreken- de gave van het ‘grokken’ aan andere mensen mee te geven zodat ze zich kunnen bevrijden van aardse beslommeringen als geldzorgen, misdaad en psychische aandoeningen. Ondanks de tegenwerking van de gevestigde machthebbers lukt dat; de wereld zal door Valentine Michael Smith nooit meer dezelfde zijn.
De afbeelding hoort niet bij Heinleins Stranger in a strange land, maar heeft voor mij een aardige associatieve waarde. Al weet ik niet of ik die voelsprieten hip of lachwekkend moet vinden (het zijn de enige ‘alien’ accessoires bij een verder volkomen menselijke man), maar de illustratie is lekker om meer redenen. De schouderkappen van de uniformen, de adoratie van de techno dame en de kleding van Mr Universe zelf. Een mooie mengeling van Romeins klassiek met futuristisch sportief. Waarbij het nonchalante hardloophemdje toch net iets meer is dan dat, en de snit complementeert zijn brede borst beslist. Emshwiller heeft het duidelijk op een verhaal getekend, het maakt daar nieuwsgierig naar.
De afbeelding van Ems doet dus zowel ouderwets als modern aan. Datzelfde gevoel kreeg ik bij illustraties van Paul Orban uit 1945. Ik zie hier een man voor een zelfde flatscreen zitten als ik nu doe. Compleet met screenbash aanval! Tevens bedient hij een joystick. Hoe vooruitziend kun je zijn… Het is natuurlijk toeval, maar de meeste tekenaars dachten zelden in termen van vereenvoudiging, zelfs de meest gestroomlijnde modellen van apparatuur en voertuigen waren zestig jaar geleden omvangrijk en bombastisch.
De enige verdienste van ‘Strangers’ is dat Heinlein de met meditatie en pacifisme doortrokken hippiebeweging er nèt even mee voor was. Grokken is feitelijk een SF variatie op transcendentie, het bereiken van hogere geestelijke niveaus. Hoewel dat naar mijn idee niet helemaal onzin is – de mens gebruikt nog steeds maar een heel klein deel van zijn brein – vind ik het boek verder behoorlijk vervelend. Uiteraard zit het ook vol met idealen als love, peace & happiness en vrije seks voor iedereen, en nudisme. Moralisme gezien door een roze bril.
Nudisme verwerkte Heinlein in meer boeken. The Puppetmasters uit 1955 heeft een uitgesproken pulpachtig uitgangspunt. Vanuit de ruimte komt een parasitair ras, een intelligente kruising tussen een slak en teken, en landt op Aarde (ergens in good old America uiteraard). De griezels kruipen op de rug van een mens en wortelen zich met dunne tentakeltjes in zijn brein zodat ze hem hun wil op kunnen leggen. Ze zijn niet groot, de Puppetmasters, en onder kleren niet of nauwelijks te zien. Om ze te kunnen bestrijden en hun slachtoffers te bevrijden, ziet de regering zich genoodzaakt een wet uit te vaardigen die mensen verplicht om met bloot bovenlijf over straat te gaan. Ook de dames. Tot de aliens – ook niet achterlijk – van de rug verhuizen naar de kruisstreek en de bilnaad…
Met een zucht zet Washington zich aan een nieuwe wet. Voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid wordt totaal naakt lopen verplicht. (Dat was twaalf jaar voordat Amerika’s jeugd drie dagen lang massaal bloot aan het dansen sloeg op de Woodstock Festival weide.)
Een overheidsagent wordt ingeschakeld om een manier te vinden om de puppetmasters te verdrijven. Daar is een beetje haast mee geboden. Want de ongekend mooie zomer van het invasiejaar 1957 loopt op z’n laatste benen…
Een idioot verhaal, want zo makkelijk is nudisme niet in de samenleving te integreren. Er zijn hele volksstammen die je letterlijk hun kleren uit zou moeten slaan. Ondanks dat het gevaar van de puppetmasters een ieder duidelijk is, gaat de bevolking dus wel erg makkelijk akkoord met iets dat sociaalmaatschappelijk behoorlijk ingrijpend is. Tegelijkertijd kun je stellen dat The Puppetmasters als idee om de wereldbevolking publiekelijk uit de kleren te krijgen slim is. In andere romans waarin sociaal geaccepteerde naaktheid voorkomt, gaat het meestal om zeden en gewoonten in libertarische samenlevingen in een verre toekomst. Heinlein beschreef hier de jaren vijftig: kuitlange rokken, Joe McCarty en Doris Day.
Het verhaal werd verfilmd. In 1995, met Donald Sutherland. Uiteraard werd dát aspect van The Puppetmasters uit het scenario weggeschreven. Een film vol naakte acteurs en actrices, van kinderen tot bejaarden, dat kon echt niet. Zelfs niet als hun frontale delen geraffineerd gekuist in beeld waren gebracht. Het grappige is dat een ander groot Taboe; kannibalisme, in Harry Harrison’s succesvolle Make room! Make room! (1966) geen enkel probleem was, en ook in de verfilming met Charlton Heston (Soylent Green 1973) werd het niet geschuwd. Maar permanent blote mensen in een commerciële bioscoopfilm, nee. Toen niet, nu niet en nooit.
Heinlein bleef in zijn latere latere boeken sporadisch de voordelen van natural nudity aanprijzen, maar het maakte nooit meer deel uit van de plot. Hij schreef gewoon een persoonlijke levensfilosofie van zich af.
Mijn favoriete Heinlein Universe, dat in deel 6 van deze serie al aan bod kwam, heb ik onlangs herlezen. No nudity, tenzij je iets zoekt in bejaarde babes want er is een scène met een oude vrouw die de wapensmid van het Schip is. Ze wordt beschreven met van zweet druipende blote borsten.
Zo veel jaar later vind ik het boek onthutsend slecht geschreven – en slecht vertaald – en de dialogen zijn bijna kinderlijk. Vanaf het moment dat Hugh door mutanten gevangen genomen wordt lijkt Heinlein enorme haast te hebben. Dat gaat ten koste van de dramatische opbouw en het epische beeld. Heel jammer, want het gegeven is monumentaal mooi. Ik vraag me af hoe de roman geweest zou zijn als hij het in de jaren tachtig had herschreven tot een lekker dikke pil waarin elk aspect van een falend kolonisatieproject en de mutaties in de daaruit ontstane mensenmaatschappij goed doordacht uitgewerkt had kunnen worden.
©2009dedeurs
